Pięć razy NIE, czyli czego nie wypada robić w Turcji

Choć kolejny rok dopiero się rozpoczął, wiele osób już planuje wiosenny i letni wypoczynek. W 2018 roku Turcja odzyskała zaufanie turystów i mocną pozycję na rynku, więc prawdopodobnie wielu z nas również w 2019 spędzi swoje wymarzone wakacje właśnie tam. Czy wyjeżdżając do Turcji wiecie jednak, jakie są tam zwyczaje? Co wypada, a czego nie wypada? Na podstawie moich tureckich doświadczeń wybrałam pięć zachowań, których zdecydowanie powinniśmy w tym kraju unikać.

Największy (ale wcale nie najstarszy) meczet Ankary

Gdzie znajduje się największy turecki meczet? Oczywiście w Stambule. Wbrew stereotypom wcale nie jest to jednak któryś ze słynnych meczetów Złotego Rogu, tylko nowiutki meczet Camlıca mogący pomieścić 35.000 wiernych. Drugi w kolejności jest meczet Sabancı w Adanie (28.500 osób), a trzeci meczet Kocatepe w Ankarze (24.000 osób). I właśnie do tego ostatniego miejsca, będącego zarazem największym meczetem stolicy, zabieram Was w dzisiejszą wirtualną podróż.

Piątek, trzynastego

Pamiętacie, pisałam już kilka razy o tym, że Turcy to bardzo przesądny naród. Wierzą w dżinny i ifrity (więcej TUTAJ), w magiczną moc "oka proroka" (więcej TUTAJ), wróżą z fusów kawy (TUTAJ) oraz pielęgnują cała masę przesądów, na czele z takim, że żucie gumy po zmierzchu sprowadza nieszczęście (więcej TUTAJ). A jak ma się sprawa z piątkiem, trzynastego?

Kiedy mieszkałam w Ankarze, piątek 13-go przypadał aż dwa razy, bo w lutym i marcu. Robiłam sobie z tego żarty, sądząc, że podchwyci je reszta biurowej załogi. Jakże bardzo byłam zdziwiona, gdy okazało się, że Turcy przesądu o wyjątkowej pechowości dnia, w którym trzynastego przypada w piątek nie znają! Serio, ten zwariowany na punkcie wróżb i nadprzyrodzonych znaków naród całkowicie zignorował datę uznawaną w naszym kręgu kulturowym za symbol pecha i nieszczęścia. Jak to możliwe?

Sklepy z innego świata

Mieliście kiedyś tak, że wchodzicie do sklepu i zaczynacie zastanawiać się, co właściwie jest w nim sprzedawane i do czego służą właśnie oglądane przedmioty? Mnie w Turcji taka sytuacja przydarzyła się wiele razy. Przygotowałam więc zestawienie co ciekawszych zawartości sklepowych półek, których odmienność wynika przede wszystkim z innych zwyczajów religijnych. Ot, takie egzotyczne dla nas sklepy "z innego świata".

Nie, to nie są wycieraczki, kilimy ani latające dywany. W tym sklepie sprzedawane są małe dywaniki do modlitwy.

Turecka ceramika, moja wielka miłość

Ech, gdybym tak miała nieograniczoną ilość funduszy i miejsca... oczywiście wykorzystałabym je na różne sposoby, ale przy okazji na pewno przywiozłabym z Turcji hurtową ilość kolorowych ceramicznych naczyń, w których nieodwołalnie się zakochałam. No bo jak tu nie pokochać bogato zdobionych, niepowtarzalnych cudeniek takich jak chociażby te:

Czy Turczynki chcą nosić hidżab ?

Tematem marcowej, 48. edycji "W 80 blogów dookoła świata", są "KOBIETY w języku/kraju X".
Cóż za bogactwo potencjalnych tematów!

 
U mnie poczytacie o kobiecych dylematach Turczynek, a poprzez linki umieszczone na końcu, blogerzy językowo-kulturowi zabiorą Was do wielu innych krajów całego świata.

Serdecznie zapraszamy!

Biżuteria i błyskotki

Tureckie sklepy wiedzą, czym kusić kobietę. Wystarczy przejść się dowolną "zakupową" ulicą, aby odkryć całe rzędy sklepów jubilerskich o wyjątkowo bogatych wystawach. Nie ma tu miejsca na skromność, jakieś delikatne wisiorki czy cieniutkie bransoletki. Nie, one aż kapią od złota. Jakim cudem jubilerzy z taką ofertą są w stanie się utrzymać? Skąd tak intensywna moda na biżuterię?

Aż chciałoby się krzyknąć "Sezamie, otwórz się!"

Meczet cały w kafelkach

Kiedy pierwszy raz wybierałam się do Stambułu, wszyscy powtarzali mi, że obowiązkowym punktem do zwiedzenia jest tzw. Błękitny Meczet. Ponieważ jednak nieco sparzyłam się na równie mocno rekomendowanej świątyni Hagia Sophia (szczegóły TUTAJ), do pomysłu zwiedzania Błękitnego Meczetu także straciłam zapał. Dopiero podczas kolejnej wizyty w Stambule doszłam do wniosku, że nawet jeśli zabytek jest przereklamowany, to jednak powinnam wyrobić sobie zdanie na podstawie samodzielnej obserwacji. Czy warto było?

Błękitny Meczet na tle błękitnego nieba

Sultanahmet Camii, popularnie nazywany Błękitnym Meczetem, z zewnątrz wygląda imponująco. Sześć minaretów, ogromny dziedziniec i widoczna już z daleka kopuła musiały stanowić nie lada wyzwanie dla XVII-wiecznych budowniczych.

Konya - turkusowa wieża Mevlany

"Kimkolwiek jesteście, przybywajcie. Choćbyście byli czcicielami ognia, niewiernymi, poganami, przybywajcie. U nas nie znajdziecie rozpaczy. Wszyscy, którzy do nas przyjdą, będą serdecznie przyjęci."

Wiedziałam, że Konya była mi pisana! A powyższy cytat z poezji Rumiego tylko mnie w tym upewnił. Pewnego listopadowego poranka wybrałam się zatem na spotkanie z wymarzoną turkusową wieżą Mauzoleum Mevlany. Już sam dojazd do Konyi superszybkim pociągiem był wielką atrakcją (więcej TUTAJ), a dzień spędzony w tym mieście utwierdził mnie w przekonaniu, że tytułowe "Przybywajcie!" było skierowane właśnie do mnie.

Zapytacie pewnie, co to jest Mevlana i kim był Rumi? 

Mój turecki bilans

Dzisiejszy wpis jest elementem "projektu letniego" Klubu Polki na Obczyźnie, podczas którego zastanawiamy się, jak zmieniało się z upływem czasu postrzeganie przez nas kraju, do którego zaprowadził nas los. Cały projekt śledzić możecie na stronie Klubu TUTAJ.








Moje patrzenie na Turcję dzieli się na dwa etapy: "przed" i "po". W 2015 roku wyruszałam do tego kraju z ogromnym bagażem oczekiwań, stereotypów i wrażeń ze wcześniejszych spotkań z Turkami, sądząc, że wiem wystarczająco dużo, żeby się w tym kraju szybko odnaleźć. Faktycznie, odnalazłam się całkiem szybko, choć jak to zwykle bywa, już po krótkim czasie życie zweryfikowało moje wcześniejsze nastawienie. Czasami na plus, czasami na minus.

Tureckie stroje kiedyś i dziś

W styczniowej odsłonie akcji "W 80 blogów dookoła świata" zajmujemy się tematem strojów z całego świata. W moim artykule opowiem Wam, jak wyglądała moda turecka kiedyś, a co nosi się dzisiaj, natomiast na końcu znajdziecie linki do opowieści z innych krajów.  Serdecznie zapraszam!






Tureckie tradycyjne stroje w zbiorową świadomość wdarły się głównie za sprawą popularnego serialu "Wspaniałe stulecie" (o którym pisałam TUTAJ) oraz kilku innych podobny produkcji. Niestety, ich obraz został kompletnie zafałszowany, bo na potrzeby uatrakcyjnienia wyglądu bohaterów i dopasowania się do współczesnych gustów zmieniono zupełnie obraz tego, jak wyglądały tureckie ubiory w tamtych czasach. W rzeczywistości tak seksowne, obcisłe suknie z wielkimi dekoltami nie mogłyby funkcjonować w tureckiej kulturze.

Meczet meczetowi nierówny

 

Dzisiaj powracam do tematu meczetów- nieodłącznego elementu tureckiego krajobrazu, prawie zupełnie nie spotykanego w Polsce. Jeśli nie pamiętacie wcześniejszych wpisów z tego cyklu, to zapraszam:
"Co o meczetach wiedzieć należy" TUTAJ
"Co o meczetach wiedzieć należy cz. 2" TUTAJ

Do tej pory pisałam głównie o meczetach bardzo klasycznych, takich jakie z reguły przychodzą nam na myśl, gdy pojawia się ten temat. Muszę przyznać, że na początku dla mnie wszystkie meczety wyglądały podobnie i nie zauważałam jakichś szczególnych cech charakterystycznych.

Koty po raz trzeci- Muezza i Tombili

Dzisiaj wracam do tematu bardzo miłego memu sercu, a mianowicie kotów. Pamiętacie jak zastanawiałam się nad niesamowicie przyjaznym tureckim podejściem do tych futrzaków? Specjalne wodopoje (TUTAJ), całe kocie miasteczka (TUTAJ) były czymś, co bardzo mnie w Turcji zaskoczyło, ale i zadziwiło, bo nigdy wcześniej nie spotkałam się z tak wielką życzliwością dla tych zwierząt. Postanowiłam przyjrzeć się sprawie głębiej i poszukać jakiegoś racjonalnego wytłumaczenia. No i niewykluczone, że je znalazłam!

Stambuł- bezdomny kot beztrosko wyleguje się nad Bosforem,
bo wie, że nikt mu nie zrobi krzywdy, a do jedzenia też coś przyniosą

Okazuje się, że w kulturze islamu koty są bardzo szanowanymi zwierzętami! Uprzywilejowaną pozycję zawdzięczają kotu o imieniu Muezza, który należał do samego proroka Mahometa.

Dżinny nie tylko z magicznej lampy

Pamiętacie, jak pisałam o tym, że Turcy to bardzo przesądny i zabobonny naród (wpisy znajdziecie TUTAJ i TUTAJ)? Dzisiaj dodam kolejną ciekawostkę- wyobraźcie sobie, że niektórzy Turcy wierzą w dżinny!

Nam dżinny kojarzą się przede wszystkim z baśnią o Aladynie, który wczarował magicznego ducha ze swojej lampy oliwnej. W disney'owskiej wersji tej baśni dżinn był stworzeniem przyjaznym i pomocnym, spełniał życzenia i można było do niego zapałać sympatią prawie jak do przyjaciela.




Określenie "dżinn" najczęściej kojarzy się nam z duchem wychodzącym z lampy (źródło: internet)

W wierzeniach tureckich sprawa się ma nieco inaczej.

Kurban Bayram

To już druga edycja "Miesiąca Języków" organizowanego we wrześniu przez autorów blogów kulturowo-językowych z okazji Europejskiego Dnia Języków przypadającego na 26 września (więcej o akcji przeczytacie TUTAJ, a wpisy i linki z zeszłego roku znajdziecie TUTAJ). W tym roku motywem przewodnim dla naszych wpisów jest "Wrzesień". Co ciekawego dzieje się we wrześniu na świecie? Jakie ciekawe słówka się z nim łączą? W ramach naszej podróży wczoraj na blogu Daga Tłumaczy (TUTAJ) przenieśliśmy się do Rosji, dzisiaj zapraszam Was do Turcji, a jutro czekać będzie na Was wpis na blogu Niemiecki w domu (TUTAJ). Miłej lektury!

Tegoroczny wrzesień (Eylül) w Turcji to przede wszystkim wielkie religijno-rodzinne święto Kurban Bayram, czyli Święto Ofiarowania (po arabsku nazywane Eid al-Adha). Jest to najważniejsze święto w tradycji islamskiej. Według kalendarza muzułmańskiego jego rozpoczęcie przypada na 10 dzień miesiąca zu al-hidżdża, a ponieważ w islamie miesiące są inaczej obliczane i krótsze niż u nas, według naszego kalendarza jest ono świętem ruchomym i tym roku przypada na 12-15 września.

Bizantyjskie mozaiki i orientalne kaligrafie, czyli Hagia Sophia

O tym miejscu napisano już tysiące stron. Odwiedza je co roku ponad trzy i pół miliona turystów. Widnieje w każdym przewodniku, a zwiedzanie go to jeden z żelaznych punktów każdej wycieczki po Stambule. Hagia Sophia (tur. Ayasofya)- Boża Mąrość- Wielki Kościół- to tylko niektóre nazwy nadane mu przez wieki... Nie ma siły, na blogu o tematyce tureckiej musi się znaleźć poświęcony mu wpis!

Hagia Sophia góruje nad stambulskim półwyspem nazywanym Złotym Rogiem

Historia Hagia Sophia jest prawie jak telenowela pełna zaskakujących zwrotów akcji.

Turystyka w czasie Ramazanu

Dzisiaj w kalendarzu muzułmańskim rozpoczyna się 30-dniowy okres postu nazywany Ramadanem, a w Turcji Ramazanem, który w tym roku przypada na czas od 6 czerwca do 4 lipca. Pisałam o nim rok temu (TUTAJ i TUTAJ), więc zainteresowanych szczegółowymi zasadami odsyłam właśnie do tych wpisów. Teraz powtórzę tylko, że jest to czas niełatwy dla gorliwych wyznawców islamu, którzy przez te wszystkie dni powinni od wschodu do zachodu słońca powstrzymywać się od posiłków, napojów, palenia papierosów i seksu, a jednocześnie muszą funkcjonować w miarę normalnie, chodząc do pracy i wykonując swoje zwykłe obowiązki. Turcja nie jest krajem ortodoksyjnie islamskim, więc życie nie zamiera tutaj na czas Ramazanu, jednak pewne uciążliwości da się odczuć.

Turecki ślub w odcieniach czerwieni

W dzisiejszej edycji akcji "W 80 blogów dookoła świata" opowiadamy Wam o zwyczajach ślubnych i weselnych z całego świata. W moim artykule poprowadzę Was przez cały proces ślubno-weselny w Turcji, natomiast na końcu znajdziecie linki do opowieści o zwyczajach z innych krajów.  Serdecznie zapraszam!






Kiedy prześledzi się tureckie zwyczaje ślubne i weselne, nie można nie zauważyć, że na każdym etapie pojawia się element związany z kolorem czerwonym, który jest jakby myślą przewodnią całego procesu. Tradycja ta wynika z symboliki islamu, w której czerwony to kolor oznaczający życie, miłość oraz krew, a ponadto uznawany jest za kolor ochronny. Oczywiście zwyczaje w poszczególnych regionach Turcji mogą się od siebie różnić, jednak pewne wspólne elementy pozostają i o nich postaram się napisać.

Tureckie życzenia noworoczne

Choć w Turcji nie ma zwyczaju składania sobie życzeń bożonarodzeniowych (o czym pisałam TUTAJ), to grudniowe życzenia noworoczne są tu bardzo popularne. Dzieje się tak pomimo, że kalendarz islamski jest kalendarzem księżycowym i ma o dwanaście dni mniej niż używany przez nas kalendarz gregoriański, a w dodatku liczenie lat zaczyna się w nim od ucieczki Mahometa z Mekki do Medyny. Oznacza to, że najbliższy Nowy Rok nastąpi 3 października 2016 i według muzułmanów będzie rokiem 1438. Na szczęście w Turcji kalendarz islamski funkcjonuje tylko w życiu religijnym, natomiast oficjalnie stosowany jest ten sam kalendarz, którym posługujemy się i my.

Chrześcijańskie święta w muzułmańskim kraju

Jak wszyscy wiemy, Turcja jest krajem w przeważającej części muzułmańskim, zatem nie można spodziewać się tutaj hucznego obchodzenia świąt Bożego Narodzenia. Nie ma Wigilii, kolęd, specjalnych potraw, ani świątecznych prezentów. Myliłby się jednak ten, kto sądzi, że postać Jezusa i historii jego narodzin jest tutaj zupełnie nieznana.